จัดสวนเล็กให้ใหญ่โดนใจ
เขียนโดย ลุงต้นไม้Friday, 30 December 2005
เรื่องและภาพโดย พรชัย
พงษ์สุกิจวัฒน์
ขอบคุณเป็นพิเศษ ทีมงานบ้านและสวน
ปัจจุบันที่อยู่อาศัยเปลี่ยนมาเป็นคอนโดบ้าง ทาวน์เฮ้าส์บ้าง
ยิ่งอยู่ในเมืองด้วยแล้ว การหาบ้านที่มีเนื้อที่มาก ๆ นั้นแทบเป็นไปไม่ได้เลย
แต่ไม่ว่าจะมีที่อยู่แบบไหน “สวน” ถือว่าเป็นสิ่งสำคัญสำหรับคนเมืองอยู่ดี
เพียงแต่เนื้อที่เล็ก ๆ นั้นจะดึงธรรมชาติเข้ามาได้ขนาดไหน? อ.สาโรช
โสภณางกูรนักจัดสวนชื่อดังให้ความเห็นว่า “พื้นที่ไม่ใช่ปัญหาสำหรับการจัดสวนครับ
เพียงแต่ว่าเราจะปรับอย่างไรให้เนื้อที่เท่านี้มีประโยชน์มากที่สุด
จัดสวนออกมาในแบบที่เราพอใจที่สุดได้เท่านั้นเอง” โจทย์แบบนี้ทำให้เกิดสวนในแบบต่าง
ๆ ขึ้นมา เช่น สวนแนวตั้ง, สวนนอกชาน เป็นต้น
เทคนิคสำคัญในการจัดสวนพื้นที่เล็ก ๆ นั้น อ.สาโรชแนะนำว่า
“ข้อแรกคือคุณต้องท่องอยู่ในใจเสมอเลยว่าสวนของเราไม่ได้มีพื้นที่เหลือสำหรับต้นไม้หรือองค์ประกอบที่มากหรือขนาดใหญ่เกินไป
เพราะฉะนั้นจึงต้องคิดถึงความเป็นไปได้ของความต้องการเมื่อเทียบกับขนาดพื้นที่ด้วย”
นั่นคือบางครั้งอาจจะต้อง “ย่อ” ความต้องการของเราลงมานั่นเอง
ต้นไม้อาจจะต้องเปลี่ยนมาใช้ต้นขนาดเล็ก องค์ประกอบหรูหราอื่น ๆ
อย่างศาลาก็ต้องมาปรับเปลี่ยนว่าถ้าไม่มีจะทำอย่างไร
หรือถ้ายังอยากมีอยู่เราจะปรับเปลี่ยนตรงไหนได้บ้าง เป็นต้น
“ความจริงคือหลาย ๆ คนมักคิดถึงแต่สวนในแนวราบ
ความจริงแล้วสวนมันมีแนวตั้งด้วย” อ.รสสุคนธ์เสริมขึ้นมา
“แนวตั้งของสวนตรงนี้นี่แหละค่ะที่เราสามารถใช้ประโยชน์จากพื้นที่ได้มากกว่าแนวราบด้วยซ้ำ
อ้อ! ที่สำคัญคือแม้คุณจะไม่มีพื้นดินเลย คุณก็สามารถจัดสวนขนาดเล็กได้”
พื้นที่ในแนวตั้งก็คือการจัดสวนในขอบเขตจำกัดโดยการ “เล่น”
กับแนวตั้งของกรอบพื้นที่นั้นขึ้นไป
มองในมุมที่ง่ายที่สุดก็คือการวางกระถางพรรณไม้สวย ๆ เรียงขึ้นไปบนขั้นวางก็ได้
ส่วนการจัดสวนโดยไม่มีพื้นดินนั้นเชื่อว่าหลาย ๆ คนคงมองภาพออก เช่น
การทำรั้วไม้เลื้อย การแขวนกระถางพรรณไม้สวย ๆ เป็นต้น
สำหรับสวนที่ต้องการมีขอบเขตแน่ชัดโดยการกั้นรั้วนั้น 2
ปรมาจารย์การจัดสวนของเมืองไทยบอกว่าไม่ควรมีขนาดที่สูงเกินไปนัก
เพื่อที่สวนจะได้ไม่อึดอัดเกินไปหรือทึบเกิน
เนื่องจากพื้นที่ขนาดเล็กก็ให้ความรู้สึกแบบนั้นอยู่แล้ว
หากใส่รั้วที่สูงเข้าไป…ก็ไปกันใหญ่
“ปัญหาของพื้นที่สวนไม่ได้มีแค่การออกแบบเท่านั้น
มันยังเกี่ยวพันไปถึงการทำงานด้วย” อ.สาโรชกล่าวขึ้นมา “ถ้าจะจัดสวนขนาดเล็กแบบนี้
ผมแนะนำว่าคุณต้องมีการสำรวจเส้นทางและวางแผนการขนดิน ขนต้นไม้และขนอุปกรณ์ต่าง ๆ
เข้าไปในพื้นที่ จะได้ไม่ติดขัด ขวางทางกันเองครับ”
“เพราะฉะนั้นจึงควรออกแบบในกระดาษออกมาซะก่อน
เพื่อจะได้เกิดความผิดพลาดน้อยที่สุด” อ.รสสุคนธ์เสริม “ข้อแนะนำในการวางแปลนสวน
อย่างแรกที่ต้องคิดถึงเลยก็คือต้นไม้ ไม่ควรมีชนิดที่มากเกินไป
ขนาดของสวนเล็กอยู่แล้ว ถ้ามีต้นไม้หลากชนิดมันจะมั่ว”
นอกจากนี้หากสามารถปรับเปลี่ยนอะไรมาใช้ได้ก็ต้องทำ เช่น
รั้วบ้านที่เป็นขอบปูนอาจจะใช้บริเวณนั้นเป็นที่วางต้นไม้ก็ได้ บรรยากาศสวย ๆ
รอบบ้านก็สามารถนำมาปรับใช้เป็นฉากหลังเพิ่มบรรยากาศให้กับสวนเล็ก ๆ อย่างนี้ก็ได้
เป็นต้น
“เทคนิค 2
อย่างที่น่าจะนำมาใช้กับสวนเล็กก็คือการจัดให้พื้นที่สวนต่อเนื่องไปกับพื้นที่ของบ้านครับ
เพราะจะช่วยให้สวนดูกว้างขึ้นและใช้ประโยชน์ได้อย่างเต็มที่
อีกเทคนิคคือการยกระดับพื้นที่ทำให้เราได้คิด ได้สนุกกับสวนมากขึ้น
แล้วยังทำให้สวนมีมิติขึ้นด้วย เป็นเส้นแบ่งพื้นที่ใช้สอยด้วย” อ.สาโรชแนะนำ
“สำหรับพรรณไม้ที่เหมาะกับสวนขนาดเล็กนั้นก็มีหลายพันธุ์ค่ะเดี๋ยวลองจดรายชื่อไปนะคะ”
อ.รสสุคนธ์ว่า ซึ่งรายชื่อเหล่านั้นก็ได้แก่
ไม้ขนาดสูง-คอร์เดีย ปีบ ชงโค
แปรงล้างขวด ศรีตรัง ราชาวดี บุหงาส่าหรี ยี่เข่ง ปาล์มฟอกซ์เทล มะสัง หนวดปลาหมึก
อโศกอินเดีย ไผ่เลี้ยง กล้วยพัด ฯลฯ
ไม้ระดับกลาง-กรรณิการ์ ยี่โถ
หมากเขียว หมากแดง โมกลา จั๋ง วาสนา จันทน์ผา ขิงแดง หมากผู้หมากเมีย เข็มสามสี
เฮลิโคเนีย กล้วยแดง สนมังกร กล้วยบัง สิบสองปันนา ฯลฯ ไม้ระดับต่ำ-บลูฮาวาย
เทียนทอง ประทัดจีน ใบนาก แสยก แพงพวยฝรั่ง หนวดปลาหมึกแคระ บานเช้า เดหลี
พลับพลึงหนู ลิ้นมังกร อโกลนีมา สับปะรดสี ซานาดู พุดพิชญา เฟิร์นใบมะขาม ฯลฯ
ไม้คลุมดิน- ก้ามปูหลุด ดาดตะกั่ว ผกากรองเลื้อย โคลงเคลงเลื้อย พลูด่าง
ฟ้าประดิษฐ์ หนวดปลาดุกแคระ หลิวไต้หวัน ผีเสื้อราตรี กระดุมทองเลื้อย ปริกน้ำค้าง
กนกนารี คุณนายตื่นสาย กุหลาบหิน เศรษฐีเรือนนอก ฯลฯ
และไม้เลื้อยหรือไม้อิงอาศัย-จันทร์กระจ่างฟ้า ใบระบาด เล็บมือนาง พวงชมพู
สร้อยอินทนิล โฮย่า ยมโดย เคราฤาษี ตีนตุ๊กแก ฯลฯ
“สิ่งสำคัญที่อยากให้นักจัดสวนหรือใครก็ตามที่รักการจัดสวนจดจำเอาไว้สำหรับการจัดสวนขนาดเล็กก็คือ
ถึงจะเป็นสวนขนาดเล็ก แต่ไม่ได้หมายความว่าให้คิดเล็กตามไปด้วยนะครับ
ขนาดของพื้นที่สวนไมได้เป็นอุปสรรคในการสร้างสรรค์สวนสวย ๆ” อ.สาโรชปิดท้าย
แก้ไขล่าสุดเมื่อ ( Friday, 30 December 2005 )
ที่มาของบทความ http://www.uncletree.com/
เว็บน่าสนใจสำหรับสวนแนวตั้ง รูปสวย Vertical Garden Patrick Blanc
สัปปะรดสี Bromeliad
จึ๋ย... เหมือนงูเขียวเลย
The Vertical Garden
Gardeners who tend flowers can expect to spend some time on their knees — it comes with the territory. Many of those gardeners would appreciate standing face-to-face with a climbing rose or bougainvillea with no kneeling required. If you are not a vertical gardener, you're missing an opportunity. Lowe's is happy to provide this information as a service to you.
|
ที่มา Source: VerticalGardening
Grow fresh air in home or office
By JULIE BAWDEN DAVIS
Think of ways to combat indoor air pollution and you likely envision man-made air cleaners – devices designed to control what can be a significant health threat. Chances are, you didn’t think of the cure nature can provide.
The best method for improving indoor air quality is to grow houseplants, said scientist Bill Wolverton, author of "How to Grow Fresh Air: 50 Houseplants that Purify Your Home or Office" (Penguin, 1997).
Wolverton worked almost 20 years for the National Aeronautics and Space Administration, developing technology that would allow humans to live in a closed environment on the moon or Mars. Through this pioneering research he discovered that houseplants are the quickest and most effective filters of common, dangerous air pollutants such as formaldehyde, benzene, xylene and ammonia. All can cause a number of ailments, such as asthma and allergies, and the broader illness now recognized as "sick-building syndrome."
Wolverton and his colleagues have placed houseplants in sealed chambers and exposed them to hundreds of chemicals. "We’ve found that plants literally suck these chemicals out of the air," he said. "After some study, we’ve unraveled the mystery of how plants can act as the lungs and kidneys of buildings," cleaning out impurities as these organs do in the human body.
Plants clean indoor air in two ways.
They absorb pollutants into their leaves. The plants transmit the toxins to their roots, where they are transformed into a source of food for the plant.
Plants emit water vapor, which creates a pumping action that pulls dirty air down around the plant’s roots, where it once again is converted into food for the plant.
Plants are especially needed in office buildings. Many of these enclosed spaces have sick-building syndrome, caused in part by toxins given off by office machinery, pressboard furniture and other sources. Wolverton suggests that everyone have a plant on his or her desk, within what he calls our "personal breathing zone." This is an area of 6 to 8 cubic feet surrounding an individual, the area where we spend several hours on a regular basis. In the home this could also be near our bed.
"The closer the plant is to you, the better," Wolverton said. "Even in large, open rooms, a plant within your personal breathing zone really improves the air you breathe."
Although she hasn’t done any scientific tests, florist Pat Gosnell knows from personal experience that plants definitely clean the air. "We’ve got a lot of houseplants in the front of the store and customers always remark on how fresh the air is when they walk in," says Gosnell, who owns Regal Flowers in Orange.
"Plants do definitely decrease gaseous air pollutants such as ammonia in the air," said Bob Phalen, director of the Air Pollution Health Effects Laboratory at the University of California, Irvine. "The downside to this, however, is that moisture in the soil and around pots can lead to mold, and some plants emit allergens and pollens, which can be catastrophic for people with respiratory problems."
According to Wolverton, it’s talk of mold that has limited the use of plants as air cleaners.
"It’s not plants that give off mold and mildew spores, but the soil. Plants actually reduce molds and mildews in the air," he said. "Research shows that plant-filled rooms contain 50 to 60 percent fewer airborne molds and bacteria than rooms without plants."
For those with allergies and respiratory problems, Wolverton suggests growing plants with hydroponics (in water), or covering the top of the soil with a 2-inch layer of gravel. That will dry soon after watering and help reduce mold spores in the air. If pollen is an issue, remove flowers or flower parts from the plant.
TOP 10 AIR CLEANERS
Many common houseplants make great indoor air cleaners. In his book, Wolverton identifies the top 50 plants for cleaning air. While some plants are better at filtering air than others, don’t let that discourage you. "If your favorite plant is lower on the list, then just put more of them in your house and office," Wolverton said.
To filter indoor air, houseplants should be kept clean and in good health.
Keep foliage free of dust by wiping with a damp cloth once a month.
Fertilize with organic food regularly. Unless otherwise noted, the houseplants listed here prefer to approach dryness before watering. As for pests, mealybugs can be removed by spraying with isopropyl alcohol. Thrips and spider mites should be treated with insecticidal soap, and scale insects with horticultural oil.
พืชฟอกอากาศ
ต้นไม้เป็นสิ่งที่จำเป็นอย่างมากสำหรับอาคารสำนักงานต่างๆ. เพราะว่าอาคารเหล่านั้นเป็นสถานที่ปิดขนาดใหญ่ เป็นแหล่งผลิตเชื้อโรคต่างๆ ที่ทำให้เกิดโรคต่างๆ โรคต่างๆ ได้มากมาย เช่นโรคภูมิแพ้ หรือโรคเกี่ยวกับระบบทางเดินหายใจ.
แต่ก็มีความเห็นของ Prof. บางคนที่เป็นความเห็นอีกด้านหนึ่งกับของ Dr. Wolverton. ได้บอกว่าต้นไม้มีข้อจำกัดในเรื่องของเชื้อราบางชนิดซึ่งต้นไม้ไม่อาจจะทำให้อากาศบริสุทธิ์ได้เลยซะทีเดียว.
Dr. Wolverton. ได้อธิบายว่า ไม่ใช่ต้นไม้หรอกที่เป็นสาเหตุของเชื้อราในอากาศ แต่เป็นเรื่องของวัสดุปลูก เสียมากกว่า การที่เรารดน้ำต้นไม้ในดินและเกิดความชื้นขึ้นในดิน ทำให้เชื้อราบางชนิดเจริญเติบโตได้ดีและเมื่อ นำต้นไม้ไปไว้ในอาคารก็จะเกิดการกระจายเชื้อภายในอากาศ
ทางแก้ปัญหานั้นก็คือการไม่ใช้ดินที่เป็นวัสดุปลูก ที่ไม่ใช่ดิน เช่นการใช้หินภูเขาไฟ การใช้วัสดุปลูกที่เป็นดินเหนียวเผาไฟ การใช้กรวด ซึ่งเราจะกล่าวถึงในที่นี้ก็คือ ระบบ "Hydroculture" ซึ่งเป็นระบบที่ไม่ใช้ดินแต่จะเลือกใช้วัสดุปลูกที่รากสามารถเกาะได้แล้วมีมวลเบา
ระบบ "Hydroculture เป็นที่นิยมมากในประเทศแถบยุโรป มีการพัฒนาระบบวัดระดับน้ำและมีการทดลองกับต้นไม้ต่างๆ ตลอดจนการให้อาหารพืชด้วยปุ๋ยต่างๆ ซึ่งเป็นหลักการเดียวกันกับระบบ Hydroponics ซึ่งใช้ปลูกผักรับประทานเพียงแต่ต้นไม้ที่ปลูกในกระถางก็จะมีวิธีที่ไม่ซับซ้อนและไม่จำเป็นต้องมีระบบที่ยุ่งยาก
พันธุ์ไม้ 50 ชนิดที่ Dr. Wolverton. ได้ทำการทดลองแล้วมีประสิทธิภาพในการดูดสารพิษต่างๆ มีดังนี้ (ขอยกตัวอย่าง 25 ชนิด)
1) ต้นหมากเหลือง (Yellow palm)
2) ต้นจั๋ง ( Lady palm)
3) ปาล์มไผ่ (Bamboo palm)
4) ต้นยางอินเดีย (Rubber plant)
5) หมากผู้หมากเมีย (Dracaena "Jenet Craig")
6) ต้นตำลึง (Enlish Ivy)
7) ต้นปาล์ม ( Dwarf date palm)
8) ต้นไทร (Ficus Alii)
9) บอสตัสเฟิร์น (Boston fern)
10) เดหลี ( Peace Lily)
11) วาสนา (Dracaena "Massangeana")
12) พลูด่าง ( Philodendron oxycardium)
13) จันผาขอบแดง ( Dragon Tree)
14) มรกตแดง (Rec Emerald Philodengron)
15) ต้นลิ้นมังกร ( Sansevieria trifasciata)
16) สาวน้อยปะแป้ง (Diffendachia camilla)
17) ต้นสนฉัตร (Norfolk Island pine)
18) ต้นกล้วย (Dwarf banana)
19) ต้นหญ้าประดับ ( Lily Turf)
20) ต้นโกสน (Croton)
21) กล้วยไม้ ( Moth Orchid)
22) สับประรดสี ( Urn Plant)
23) คล้า (Calathea Makoyana)
24) ต้นหน้าวัว ( Anthurium)
25) เขียวหมื่นปี ( Chinese Evergreen)
All of these plants live 24/7, 365 days a year indoors and are cared for using modern 21st century methods such as soil sub-irrigation or expanded clay pebble sub-irrigation (aka hydroculture).
Note that none of them are living in planters with drain holes or messy saucers under them. These are not so-called houseplants, or more accurately “around-the-house” plants, that actually spend 40-50% of the year as outdoor plants on the patio or in the yard.
พืชทั้งหมดนี้ อยู่ในร่มตลอด 24 ชั่วโมงทั้งปี และดูแลด้วยวิธีการสมัยใหม่ของศตวรรษที่ 21 เช่น soil sub-irrigation (การให้น้ำทางก้นกระถาง คือแทนที่จะรดน้ำ ก็เทน้ำใส่ที่จานรอง แต่วิธีของคนนี้คือ เขาใช้ภาชนะที่ไม่มีรูระบายน้ำ ใส่กรวด หรือก้อนดินเผาเป็นเม็ดเล็กๆ แต่ต้องกะน้ำดีๆ เพื่อให้รากต้นไม้ไม่จมน้ำตาย) หรือเรียกอีกอย่างว่า hydroculture (การปลูกพืชแบบไม่ใช้ดิน)--ช่วยแก้ปัญหาเครื่องปลูกสกปรก หรือมีเชื้อโรคได้ดี
เขาให้สังเกตว่า ภาชนะปลูกไม่มีรูระบายน้ำให้สกปรกเลอะเทอะเลย และต้นไม้ของเขาปลูกในบ้านตลอดปี ไม่ใช่ประเภทที่ต้องยกออกไปอยู่กลางแจ้งตามระเบียง หรือสนามเฉลี่ยครึ่งค่อนปีด้วย
พืชในร่มที่ไม่ต้องนำออกไปตากแดด แต่ใช้โคมไฟส่อง และปลูกในภาชนะที่ไม่มีรู โดยไม่ใช้ดิน อ่านวิธีได้ที่บลอกนี้Digital Age Indoor Plants
Moss terrariums ... so greenDome TerrariumsBig oneThis one is easy to made, yet beautiful.
22cm x 14cm x 16cm, 5 Litre, w/styrofoam base
Three pieces of normal looking rocks used for the aqua scaping of the tank
Foreground aquatic plant which propogates by runners (similar to normal grass)
Used as the substrate of the fish tank
Root fertiliser for healthy growth of aquatic plants
Mini filter for a mini tank, flowrate 225L/hr
9W Clip-on Light
Left half: Crushed Root Monster Fertiliser, Right half: Covered with more gravel ...whole tank sitting atop an inverted pail as the workbench
Sponged Inlet & Neat TaiwanMoss: Placed the Taiwan Moss neatly on the gravel, and fashioned a sponge filter inlet to prevent shrimp fry from getting sucked in.
Fauna: 5 Cherry Shrimps, 2 Bat Snails, 5 Striped Horned Snails. Flora: Mini-sized Nanas around the rocks, Java Fern at right back, some Crypts Wendtii Hybrid, and Taiwan Moss on the left... Specifications: 5L, Flourite Gravel, Hang-on Filter, 9W Clip-on Light.
Daniel 's Nano Tank by Daniel Kwok